ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 29న మనం తెలుగు భాషా దినోత్సవంను జరుపుకుంటాం. ఈ తేదీ యాదృచ్ఛికం కాదు; ఇది తెలుగు వ్యావహారిక భాషా పితామహుడు గిడుగు వెంకట రామమూర్తి పంతులు గారి జన్మదినం. ఆయన 1863లో శ్రీకాకుళం జిల్లా యెండూరు గ్రామంలో జన్మించి, తన జీవితాన్ని మొత్తం తెలుగు భాషా అభివృద్ధికి అంకితం చేశారు. అందుకే ఆయన జన్మదినాన్ని తెలుగు భాషా దినోత్సవంగా ప్రకటించడం కేవలం గౌరవ సూచకమే కాదు — అది మన భాషా చరిత్రకు, మన సంస్కృతికి, మన భవిష్యత్తుకు ఇచ్చిన ఒక శాశ్వత ప్రతిజ్ఞ. ఈ దినోత్సవం మనకు ఒక స్పష్టమైన సందేశం ఇస్తుంది: భాషను కాపాడడం ఒక వేడుక కాదు; అది ఒక బాధ్యత. భాషను నిలబెట్టడం ఒక కార్యక్రమం కాదు; అది ఒక కర్తవ్యము. భాషను ముందుకు తీసుకెళ్లడం ఒక ఆచారం కాదు; అది ఒక చర్య. గిడుగు గారు చేసిన పోరాటం మనకు చూపిన మార్గం — భాష ప్రజల ఊపిరిలో ఉండాలి, ప్రజల మాటలో ఉండాలి, ప్రజల జీవనంలో ఉండాలి. ఈ దినోత్సవం మనకు గుర్తు చేస్తుంది: మనం మేల్కొనకపోతే తెలుగు మసకబారుతుంది; మనం ముందుకు రాకపోతే భాష వెనుకబడుతుంది; మనం చర్య తీసుకోకపోతే గిడుగు గారి గళం వినిపించదు. గిడుగు గారి నేపథ్యం, జననం, బాల్యం మరియు విద్య గురించి క్లుప్తంగా తెలుసుకున్నామా?
గిడుగు వెంకట రామమూర్తి పంతులు 1863 ఆగస్టు 8న శ్రీకాకుళం జిల్లా యెండూరు గ్రామంలో జన్మించారు. చిన్ననాటి నుంచే ఆయనలో భాషలపై అసాధారణమైన ఆసక్తి కనిపించింది. గురుకుల పద్ధతిలో విద్యనభ్యసించిన ఆయన, సంస్కృతం, తెలుగు, ఒడియా, ఆంగ్లం వంటి భాషలను లోతుగా అధ్యయనం చేసి, వాటి నిర్మాణం, శైలి, భావవ్యక్తీకరణ, వ్యాకరణ శాస్త్రం వంటి అంశాలను శాస్త్రీయ దృష్టితో పరిశీలించారు. ఉపాధ్యాయుడిగా మద్రాసు ప్రాంతంలో పనిచేసినప్పుడు ఆయనకు విద్యా వ్యవస్థలోని లోపాలు, భాషా బోధనలోని కఠినతలు, ప్రజల మాటకు దూరంగా ఉన్న గ్రాంధిక భాషా సంస్కృతి స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఈ అనుభవాలు ఆయనను భాషా సంస్కర్తగా తీర్చిదిద్దాయి. “పంతులు గారు” అనే బిరుదు ఆయనకు ప్రజల ప్రేమతో వచ్చింది; “భాషా సంస్కర్త”, “వ్యావహారిక తెలుగు పితామహుడు”, “తెలుగు ప్రజల గురువు” వంటి బిరుదులు ఆయన కృషికి ప్రతీకలు. గిడుగు గారు కేవలం భాషను నేర్చుకున్నవారు కాదు; భాషను జీవించినవారు. భాషను ప్రజల ఊపిరిలో, వారి మాటలో, వారి జీవనంలో చూడగలిగిన అరుదైన సంస్కర్త. వ్యావహారిక తెలుగు భాషా పితామహుడు గిడుగు గారి ఉద్యమ వివరాలు తెలుసుకున్నామా?
తెలుగు భాషా చరిత్రలో గిడుగు గారు ఒక ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించడానికి కారణం — ఆయన చేసిన వ్యావహారిక తెలుగు ఉద్యమం. అందుకే ఆయనను నేటి వరకూ “వ్యావహారిక తెలుగు భాషా పితామహుడు” అని గౌరవంగా పిలుస్తారు. ఆ కాలంలో తెలుగు భాష రెండు ప్రపంచాలుగా విడిపోయింది — పండితులు వాడే గ్రాంథిక తెలుగు, ప్రజలు మాట్లాడే వ్యావహారిక తెలుగు. గ్రాంథిక భాషను మాత్రమే “శుద్ధం”, “పెద్దల భాష”, “సాహిత్య భాష” అని భావించి, ప్రజల మాటను తక్కువగా చూసే పరిస్థితి నెలకొంది. ఈ భాషా అహంకారాన్ని గిడుగు గారు బహిరంగంగా సవాలు చేశారు. ఆయన స్పష్టంగా ప్రకటించారు: “ప్రజలు మాట్లాడే భాషే నిజమైన భాష.” ఈ మాట ఆ కాలపు భాషా దృక్పథాన్ని కదిలించింది. ఆయన వ్యాసాలు, పత్రికా రచనలు, సభా ప్రసంగాలు — ఇవన్నీ ఒకే సందేశాన్ని ఇచ్చాయి: భాష ప్రజలతో కలిసి నడవాలి; ప్రజల మాటను అంగీకరించాలి; భాష ప్రజల జీవనానికి సేవ చేయాలి. ఆయన రచనలు శబ్దరత్నాకరం, వ్యావహారిక భాషా ప్రబంధాలు, సమస్యలపై వ్యాసాలు — ఇవన్నీ తెలుగు భాషను ప్రజల దగ్గరికి తీసుకువచ్చాయి. గిడుగు గారి ఉద్యమం ఒక భాషా సంస్కరణ మాత్రమే కాదు; తెలుగు ప్రజల ఆత్మగౌరవాన్ని తిరిగి నిలబెట్టిన చారిత్రక పోరాటం.
నేటి ప్రపంచీకరణలో మన బాధ్యత: “జీవితం కోసం మనభాష, జీతం కోసం పరభాష”
నేటి ప్రపంచీకరణ యుగంలో భాషా ప్రేమ అంటే ఇతర భాషలను ద్వేషించడం కాదు. గిడుగు గారి ఆలోచనలో ఒక విశాలత ఉంది — భాష ప్రజలది, ప్రజలే భాషను నిలబెడతారు; కానీ ప్రజలు ప్రపంచంతో మాట్లాడాలంటే ఇతర భాషలు కూడా నేర్చుకోవాలి. ప్రపంచీకరణ మనకు కొత్త అవకాశాలు, కొత్త సవాళ్లు, కొత్త వేదికలు తెచ్చింది. ఈ వేదికలపై నిలబడాలంటే ఆంగ్లం, హిందీ, ఇతర భాషలు — ఇవన్నీ మనకు అవసరం. కానీ ఈ అవసరం మన భాషను తగ్గించడానికి కాదు; మన భాషను మరింత బలంగా నిలబెట్టడానికి. అందుకే ఈ భావనను స్పష్టంగా చెప్పాలి: “జీవితం కోసం మనభాష, జీతం కోసం పరభాష.” మనభాషను ప్రేమిద్దాం, మిగతా భాషలను గౌరవిద్దాం. మన భాష గొప్పదనాన్ని మిగతా వారికి చెప్పాలంటే మిగతా భాషలు కూడా మనకు తెలియాలి. ఇది భాషా సమతుల్యత; ఇది భాషా పరిరక్షణకు అవసరమైన ఆధునిక దృక్పథం. ప్రపంచీకరణను నిరాకరించడం ద్వారా మన భాషను కాపాడలేం; ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకుని, ప్రపంచంతో మాట్లాడి, ప్రపంచంలో మన స్థానాన్ని నిలబెట్టుకోవడం — ఇదే భాషా పరిరక్షణకు సరైన మార్గం.
ఏ భాష నేర్చుకున్నా దానికి న్యాయం చేయాలి: భాషలో ప్రావీణ్యం మన శక్తి
భాషా సమతుల్యతలో మరో ముఖ్యమైన అంశం — ఏ భాష నేర్చుకున్నా, ఆ భాషకు న్యాయం చేయాలి. మీరు తెలుగు మాట్లాడితే, తెలుగు రాస్తే — దాన్ని ప్రావీణ్యంతో, నైపుణ్యంతో, గౌరవంతో చేయాలి. భాషను అర్ధాంతరంగా వాడటం కాదు; భాషను లోతుగా అర్థం చేసుకుని, దాని శక్తిని వినియోగించాలి. తెలుగు మాట్లాడటం అంటే కేవలం పదాలు పలకడం కాదు; భావాన్ని, భావోద్వేగాన్ని, సంస్కృతిని, శైలిని సరిగ్గా వ్యక్తీకరించడం. అదే విధంగా, మీరు ఆంగ్లంలో మాట్లాడితే — ఆంగ్లంలో కూడా ప్రావీణ్యం చూపాలి. భాషలో నైపుణ్యం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మనం ప్రేక్షకులను, శ్రోతలను ఆకర్షించగలం, వేదికను నియంత్రించగలం, మన మాటకు బలం వస్తుంది. భాష ఏదైనా — దాన్ని అర్ధాంతరంగా కాదు, సంపూర్ణంగా నేర్చుకోవాలి. ఇది వ్యక్తిగత అభివృద్ధి మాత్రమే కాదు; ఇది భాషకు ఇచ్చే గౌరవం కూడా. భాషలో లోతు, శైలి, భావవ్యక్తీకరణ, వాక్య నిర్మాణం — ఇవన్నీ మన వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మించే శక్తులు. భాషను బలంగా నేర్చుకున్నప్పుడు మనం ప్రపంచంతో ధైర్యంగా మాట్లాడగలం; మన మాటకు విలువ పెరుగుతుంది; మన ఆలోచనలకు బలం వస్తుంది.
ముగింపు: గిడుగు గారి గళం నేటికీ మనకు వినిపిస్తుంది
గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారి గళం నేటికీ మనకు వినిపిస్తుంది: “భాష ప్రజలది; ప్రజలే భాషను నిలబెడతారు.” ఈ ఒక్క వాక్యం తెలుగు భాషా చరిత్రలో ఒక శాశ్వత దీపస్తంభం. భాషను కాపాడేది ప్రభుత్వం కాదు, పాఠ్యపుస్తకాలు కాదు, భాషా విధానాలు కాదు — భాషను కాపాడేది మన ఇళ్లు, మన మాట, మన పిల్లలు, మన రోజువారీ జీవనం. భాషను జీవించే ప్రజలు ఉన్నంత వరకు భాష జీవిస్తుంది; ప్రజలు దూరమైతే భాష కూడా మసకబారుతుంది. గిడుగు గారు చేసిన పోరాటం ఒక భాషా సంస్కరణ మాత్రమే కాదు — అది తెలుగు ప్రజల ఆత్మగౌరవాన్ని తిరిగి నిలబెట్టిన ఉద్యమం. ఆయన చూపించిన మార్గం మనకు నేటికీ మార్గదర్శకం. భాషను ప్రజల దగ్గరికి తీసుకురావడం, భాషను ప్రజల మాటలో నిలబెట్టడం, భాషను ప్రజల జీవనానికి సేవ చేయించడం — ఇవన్నీ ఆయన చూపిన దిశలు. ఈ దిశలు నేటి ప్రపంచీకరణ యుగంలో మరింత అవసరం.
మన భాషను కాపాడడం అంటే కేవలం తెలుగు మాట్లాడటం కాదు; తెలుగు మాట్లాడటానికి గర్వపడటం, తెలుగు మాట్లాడటానికి సంకోచించకపోవడం, తెలుగు మాట్లాడటానికి మనసు ముందుకు రావడం. ఇంట్లో తెలుగు మాట్లాడటం, పిల్లలకు తెలుగు కథలు చెప్పటం, పద్యాలు వినిపించడం — ఇవన్నీ భాషను జీవంతో ఉంచే చిన్న కానీ శక్తివంతమైన చర్యలు. ఉద్యోగాల్లో తెలుగు తెలిసిన వారితో తెలుగు మాట్లాడటం, సమావేశాల్లో సాధ్యమైనప్పుడు తెలుగు వాడటం — ఇవన్నీ భాషకు గౌరవం. సోషల్ మీడియాలో తెలుగు వాడటం, తెలుగు టైపింగ్ చేయడం, తెలుగు కంటెంట్ సృష్టించడం — ఇవన్నీ భాషను డిజిటల్ ప్రపంచంలో నిలబెట్టే మార్గాలు. భాషను కాపాడడం అంటే భాషను వాడడం; భాషను వాడడం అంటే భాషను ప్రేమించడం. గిడుగు గారు ఒక యుగాన్ని మార్చారు. ఇప్పుడు మనం చేయాల్సింది — ఆ యుగాన్ని కొనసాగించడం. మన భాషను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయాలంటే ప్రపంచ భాషలను కూడా నేర్చుకోవాలి. మన భాషను నిలబెట్టాలంటే మన మాటలో తెలుగు ఉండాలి. మన భాషను బలపరచాలంటే మన పిల్లల్లో తెలుగు ఉండాలి. మన భాషను ముందుకు తీసుకెళ్లాలంటే మన సమాజంలో తెలుగు ఉండాలి. ఇదే గిడుగు గారి వారసత్వం; ఇదే మన బాధ్యత; ఇదే మన భవిష్యత్తు.
