కేరళలో పినరయి విజయన్ నేతృత్వంలోని లెఫ్ట్ డెమోక్రాటిక్ ఫ్రంట్ (ఎల్డీఎఫ్) ప్రభుత్వం పరాజయం పాలవడంతో, ఐదు దశాబ్దాల తర్వాత భారత్లో కమ్యూనిస్టు ముఖ్యమంత్రి లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. 2016లో అధికారంలోకి వచ్చిన ఈ ప్రభుత్వం, దేశంలో మిగిలిన చివరి కమ్యూనిస్టు పాలనగా నిలిచింది.సీపీఐ(ఎం) నేతృత్వంలోని లెఫ్ట్ ప్రభుత్వానికి కేరళలో ఎదురైన ఈ ఓటమి, తరతరాలుగా పార్టీతో అనుబంధం ఉన్న కార్యకర్తలు ఇప్పటివరకు చూడని రాజకీయ పరిణామంగా భావిస్తున్నారు. ఈ ఫలితంతో దేశ రాజకీయాల్లో లెఫ్ట్ పార్టీల ప్రభావం గణనీయంగా తగ్గినట్లు స్పష్టమైంది.
చరిత్రను పరిశీలిస్తే, పశ్చిమ బెంగాల్లో 1977 నుంచి 2011 వరకు లెఫ్ట్ ఫ్రంట్ నిరంతరంగా అధికారంలో కొనసాగింది. త్రిపురలో 1993 నుంచి 2018 వరకు లెఫ్ట్ పాలన కొనసాగింది. కేరళలో మాత్రం ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి అధికారంలోకి వచ్చి, 2021లో ఆ ట్రెండ్ను అధిగమిస్తూ వరుసగా రెండోసారి గెలిచి ప్రత్యేకతను సాధించింది. అయితే 2011లో మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని తృణమూల్ కాంగ్రెస్, పశ్చిమ బెంగాల్లో 34 ఏళ్ల లెఫ్ట్ ఫ్రంట్ పాలనకు తెరదించింది. అదే విధంగా 2018లో త్రిపురలో 25 ఏళ్ల లెఫ్ట్ పాలనను బీజేపీ అప్రతిహతంగా ముగించింది. 2023లో కూడా బీజేపీ అదే విజయాన్ని పునరావృతం చేసింది.
కేరళలో పినరయి విజయన్ నేతృత్వంలోని లెఫ్ట్ డెమోక్రాటిక్ ఫ్రంట్ (ఎల్డీఎఫ్) ప్రభుత్వం పరాజయం పాలవడంతో, దేశంలో కమ్యూనిస్టుల చివరి కోట కూడా కూలిపోయింది. 2016లో అధికారంలోకి వచ్చిన ఈ ప్రభుత్వం ముగిసిపోవడంతో, 1977 తర్వాత తొలిసారి భారత్లో కమ్యూనిస్టు ముఖ్యమంత్రి లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ పరిణామం దేశ రాజకీయాల్లో లెఫ్ట్ కూటమి ప్రభావాన్ని మరింతగా తగ్గించనుంది. ఇప్పటివరకు సీపీఐ(ఎం), సీపీఐ పార్టీలతో పాటు ఆర్ఎస్పీ, ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ నాయకులు తమ ఎన్నికల బలం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ జాతీయ రాజకీయాల్లో ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించేవారు. పశ్చిమ బెంగాల్, కేరళ, త్రిపుర రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చిన మద్దతే లెఫ్ట్ రాజకీయ బలానికి ఆధారం. ప్రస్తుతం ఈ మూడు రాష్ట్రాల నుంచి లెఫ్ట్కు ఒక్క ఎంపీ మాత్రమే మిగిలింది.
004లో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్న లెఫ్ట్ కూటమి, 2009 లోక్సభ ఎన్నికల తర్వాత నుంచి క్రమంగా క్షీణతను ఎదుర్కొంటోంది. ఎన్నికల ప్రభావం తగ్గుతూ రావడంతో, లెఫ్ట్ పార్టీల స్థానం దేశవ్యాప్తంగా గణనీయంగా పడిపోయింది.2004లో నాలుగు లెఫ్ట్ పార్టీలు కలిపి 59 లోక్సభ స్థానాలు గెలిచి ప్రధాన రాజకీయ శక్తిగా అవతరించాయి. యూపీఏ-1 ప్రభుత్వ రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఆ సమయంలో సీపీఐ(ఎం) ఒక్కదానికే 43 మంది ఎంపీలు ఉండేవారు. 2004-2009 మధ్య యూపీఏ-1 ప్రభుత్వ కాలంలో లెఫ్ట్ పార్టీల జోక్యం రాజకీయ చర్చల కేంద్రంగా నిలిచింది. ఇండో-యుఎస్ అణు ఒప్పందం వంటి అంశాలపై, అలాగే మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాలపై
లెఫ్ట్ తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. చివరకు 2008లో యూపీఏ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఉపసంహరించుకుంది. అయితే 2009లో లోక్సభ ఎన్నికల్లో లెఫ్ట్ స్థానాలు 24కు పడిపోయాయి. 2014లో 10కు, 2019లో కేవలం 5కు క్షీణించాయి. ప్రస్తుతం సీపీఐ(ఎం), సీపీఐ కలిసి లోక్సభలో ఆరు మంది ఎంపీలను కలిగి ఉన్నాయి. సీపీఐ(ఎంఎల్) లిబరేషన్ బిహార్ నుంచి ఇద్దరు ఎంపీలను కలిగి ఉంది. ఈ ఆరుగురు సీపీఐ(ఎం)-సీపీఐ ఎంపీల్లో నలుగురు తమిళనాడులో డీఎంకే మద్దతుతో, ఒకరు రాజస్థాన్లో కాంగ్రెస్ మద్దతుతో గెలిచారు.
