భారత్ 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం జరుపుకుంటున్న వేళ, 1947లో జరిగిన దేశ విభజన మిగిల్చిన విషాద గాథ మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. భారతదేశం, పాకిస్థాన్గా విడిపోయిన సమయంలో చెలరేగిన మత ఘర్షణలు, భారీ వలసలు, లక్షలాది మంది ప్రాణనష్టం చరిత్రలోనే అత్యంత విషాదకర సంఘటనల్లో ఒకటిగా నిలిచాయి.
చారిత్రక కథనాల ప్రకారం, పాకిస్థాన్ వ్యవస్థాపకుడు ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా పంజాబ్ ప్రాంతం మీదుగా డకోటా విమానంలో ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో దేశ విభజన సృష్టించిన విధ్వంసాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూశారని పేర్కొంటారు. రహదారులపై అంతులేని శరణార్థుల బారులు, కాలిపోయిన గ్రామాలు, ధ్వంసమైన ఇళ్లు, మృతదేహాలతో నిండిన దృశ్యాలను చూసిన ఆయన తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురై "నేను ఏమి చేశాను?" అని వ్యాఖ్యానించినట్లు చారిత్రక వర్ణనలు చెబుతున్నాయి.
దేశ విభజనతో కోట్లాది మంది తమ ఇళ్లు, ఆస్తులు కోల్పోయి కొత్త సరిహద్దుల వైపు వలస వెళ్లాల్సి వచ్చింది. పంజాబ్, బెంగాల్ సహా అనేక ప్రాంతాల్లో మత హింస చెలరేగి లక్షలాది కుటుంబాలు శాశ్వతంగా విడిపోయాయి. ఈ సంఘటన ఉపఖండ చరిత్రను పూర్తిగా మార్చేసింది.
దాదాపు ఎనిమిది దశాబ్దాల తర్వాత కూడా దేశ విభజన జ్ఞాపకాలు భారత్-పాకిస్థాన్ సంబంధాలపై ప్రభావం చూపుతూనే ఉన్నాయి. స్వాతంత్ర్య వేడుకల సందర్భంగా ఆ విషాదాన్ని గుర్తు చేసుకోవడం ద్వారా శాంతి, సామరస్యాల ప్రాముఖ్యతను చాటాలని చరిత్రకారులు పేర్కొంటున్నారు.
