భారత రక్షణ రంగంలో స్వావలంబనను మరింత బలోపేతం చేసే చర్యల్లో భాగంగా మధ్యప్రదేశ్లోని జబల్పూర్లో కొత్త ట్యాంక్ ఓవర్హాల్ కేంద్రం ఏర్పాటు కానుంది. రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ గురువారం వెహికల్ ఫ్యాక్టరీ జబల్పూర్లో ₹472 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో నిర్మించనున్న T-సిరీస్ ట్యాంకుల ఓవర్హాల్ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు.
ఈ కొత్త కేంద్రంలో భారత సైన్యం వినియోగిస్తున్న T-72, T-90 యుద్ధ ట్యాంకులను ఓవర్హాల్ చేయనున్నారు. ప్రాజెక్టు పూర్తయిన తర్వాత ఏడాదికి సుమారు 80 ట్యాంకులను ఓవర్హాల్ చేసే సామర్థ్యం అందుబాటులోకి వస్తుంది. దీంతో సైన్యానికి అవసరమైన ట్యాంకులను నిర్ణీత సమయంలో తిరిగి ఆపరేషనల్ స్థితిలోకి తీసుకురావడం సులభమవుతుంది.
ప్రస్తుతం భారత సైన్యానికి ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 230 T-72, T-90 ట్యాంకులను ఓవర్హాల్ చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. తమిళనాడులోని అవడిలో ఉన్న హెవీ వెహికల్స్ ఫ్యాక్టరీ ఏటా సుమారు 150 ట్యాంకులను ఓవర్హాల్ చేస్తోంది. దీంతో మిగిలిన 80 ట్యాంకులకు అవసరమైన సామర్థ్యాన్ని జబల్పూర్ కేంద్రం భర్తీ చేయనుంది.
ఈ ప్రాజెక్టును Armoured Vehicles Nigam Limited (AVNL) ఆధ్వర్యంలోని వెహికల్ ఫ్యాక్టరీ జబల్పూర్లో ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. 1969లో స్థాపించబడిన ఈ ఫ్యాక్టరీ రక్షణ వాహనాల తయారీ, నిర్వహణ రంగంలో దశాబ్దాల అనుభవాన్ని కలిగి ఉంది.
ఈ సందర్భంగా రాజ్నాథ్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, ఆధునిక యుద్ధాల్లో డ్రోన్లు, క్షిపణులు, ఉపగ్రహాలు, కృత్రిమ మేధస్సు, సైబర్ వార్ఫేర్ వంటి సాంకేతికతల ప్రాధాన్యం పెరిగినా ట్యాంకుల ప్రాముఖ్యత తగ్గలేదని అన్నారు. యుద్ధరంగంలో ట్యాంకులు, పదాతిదళం, ఆర్టిలరీ, డ్రోన్లు, వైమానిక శక్తి, నిఘా వ్యవస్థలు, ఖచ్చితమైన ఆయుధాలు సమన్వయంతో పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉందని వివరించారు.
ఆధునిక యుద్ధ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ట్యాంకుల్లో మెరుగైన సెన్సర్లు, కొత్త సాంకేతిక సామర్థ్యాలు అందించాల్సిన అవసరం ఉందని రక్షణ మంత్రి పేర్కొన్నారు. భారత సైన్యానికి ఆధునిక ట్యాంకులతో పాటు డ్రోన్లు, క్షిపణులు, ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ వ్యవస్థలు, ఆర్టిలరీ, ఇతర ఆధునిక సామర్థ్యాలను సమన్వయంతో అందించడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టిందని తెలిపారు.
ట్యాంక్ ఓవర్హాల్ అంటే కేవలం సాధారణ మరమ్మతులు చేయడం మాత్రమే కాదు. దీర్ఘకాలంగా సేవలందించిన యుద్ధ ట్యాంకులను పూర్తిగా తనిఖీ చేసి, అవసరమైన భాగాలను మార్చి, సాంకేతిక లోపాలను సరిచేసి, వాటిని మళ్లీ సైనిక వినియోగానికి సిద్ధం చేయడం ఇందులో భాగం.
కొత్త కేంద్రం ఏర్పాటుతో ట్యాంకులను నిర్వహణ కోసం దూర ప్రాంతాలకు తరలించాల్సిన అవసరం కూడా కొంతవరకు తగ్గనుంది. దీనివల్ల సమయం, రవాణా ఖర్చులు ఆదా కావడంతో పాటు సైన్యానికి అవసరమైన సమయంలో ట్యాంకులను అందుబాటులో ఉంచే అవకాశం పెరుగుతుంది.
జబల్పూర్లోని ఈ ప్రాజెక్టు స్థానిక పారిశ్రామిక రంగానికి కూడా ప్రయోజనం కలిగించే అవకాశం ఉంది. ట్యాంకుల ఓవర్హాల్కు అవసరమైన మెకానికల్, ఎలక్ట్రికల్, ఎలక్ట్రానిక్, హైడ్రాలిక్ భాగాలు, ఉపవ్యవస్థలు, ఇతర పరికరాల సరఫరాలో సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) అవకాశాలు పెరగవచ్చని అధికారులు తెలిపారు.
దీంతో జబల్పూర్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. స్థానిక పరిశ్రమలు, చిన్న వ్యాపారాలు రక్షణ సరఫరా గొలుసులో భాగస్వాములు కావడానికి ఈ ప్రాజెక్టు దోహదపడుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
రక్షణ రంగంలో దేశీయ సామర్థ్యాన్ని పెంచడంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టిన నేపథ్యంలో ఈ ప్రాజెక్టుకు ప్రాధాన్యం ఉంది. దేశంలోనే ఆయుధాలు, సైనిక పరికరాలను తయారు చేయడంతో పాటు వాటి మరమ్మతులు, నిర్వహణ, ఓవర్హాల్, ఆధునీకరణ కూడా దేశీయంగా చేపట్టే సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడం ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ లక్ష్యంలో భాగమని రాజ్నాథ్ సింగ్ చెప్పారు.
రక్షణ మంత్రి వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, భారత దేశీయ రక్షణ ఉత్పత్తి 2014లో సుమారు ₹46,000 కోట్ల నుంచి 2025-26 నాటికి దాదాపు ₹1.80 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది. ఇదే సమయంలో రక్షణ ఎగుమతులు సుమారు ₹1,000 కోట్ల నుంచి దాదాపు ₹39,000 కోట్లకు చేరాయి. 2028-29 నాటికి రక్షణ ఎగుమతులను ₹50,000 కోట్లకు మించి తీసుకెళ్లాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
జబల్పూర్లో కొత్త సదుపాయం ఏర్పాటవడం వల్ల నగరం రక్షణ తయారీతో పాటు నిర్వహణ, ఆధునీకరణ, రక్షణ సాంకేతికతకు కేంద్రంగా మరింత అభివృద్ధి చెందే అవకాశం ఉంది. వెహికల్ ఫ్యాక్టరీ జబల్పూర్ ఇప్పటికే రక్షణ వాహనాల తయారీలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
అవడిలోని హెవీ వెహికల్స్ ఫ్యాక్టరీ గత నాలుగు దశాబ్దాల్లో భారత సైన్యానికి సుమారు 4,400 ట్యాంకులను సరఫరా చేసినట్లు రాజ్నాథ్ సింగ్ తెలిపారు. జబల్పూర్లో అదనపు ఓవర్హాల్ సామర్థ్యం అందుబాటులోకి రావడం వల్ల దేశంలోని ట్యాంక్ నిర్వహణ వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం కానుంది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా యుద్ధ స్వరూపం వేగంగా మారుతోంది. డ్రోన్లు, ఖచ్చితమైన క్షిపణులు, కృత్రిమ మేధస్సు, సైబర్ దాడులు వంటి సాంకేతికతలు యుద్ధరంగంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, సైనిక దళాలకు భూభాగంపై బలమైన రక్షణ, దాడి సామర్థ్యాలను అందించడంలో ట్యాంకులు ఇప్పటికీ కీలకమైన ప్లాట్ఫారమ్లుగా ఉన్నాయని రక్షణ శాఖ భావిస్తోంది.
ఈ నేపథ్యంలో T-72, T-90 వంటి ఇప్పటికే సైన్యంలో ఉన్న ట్యాంకులను సమర్థంగా నిర్వహించడం కూడా కొత్త ఆయుధ వ్యవస్థలను కొనుగోలు చేయడంతో సమానంగా ముఖ్యమైన అంశంగా మారింది.
కొత్త జబల్పూర్ కేంద్రం ఆ అవసరాన్ని తీర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది. ఏటా 80 ట్యాంకుల అదనపు ఓవర్హాల్ సామర్థ్యంతో భారత సైన్యానికి అవసరమైన 230 ట్యాంకుల వార్షిక నిర్వహణ అవసరాన్ని దేశీయంగా పూర్తి చేయగల స్థాయికి సామర్థ్యం చేరనుంది.
మొత్తంగా, ₹472 కోట్ల ఈ ప్రాజెక్టు భారత సైన్యం ట్యాంక్ ఫ్లీట్ను నిరంతరం ఆపరేషనల్గా ఉంచడంతో పాటు దేశీయ రక్షణ పరిశ్రమను బలోపేతం చేసే చర్యగా నిలవనుంది. జబల్పూర్లో ఏర్పడే కొత్త సామర్థ్యం సైనిక అవసరాలను తీర్చడమే కాకుండా స్థానిక పరిశ్రమలు, MSMEలు, ఉపాధి అవకాశాలకు కూడా ఊతం ఇవ్వనుంది.
