మహారాష్ట్రలో వరుస ప్రకంపనలు
మహారాష్ట్రలోని ఒకే ప్రాంతంలో వరుసగా భూకంప ప్రకంపనలు నమోదవుతుండటం శాస్త్రవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. తక్కువ వ్యవధిలో ఒకదాని తర్వాత మరొకటి ప్రకంపనలు చోటుచేసుకోవడంతో ఈ పరిణామాన్ని ‘ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్’గా పిలుస్తున్నారు.
ఇలాంటి ప్రకంపనలు ప్రజల్లో ఆందోళన కలిగించడం సహజమే. అయితే వరుసగా భూకంపాలు రావడం అంటే తప్పనిసరిగా పెద్ద భూకంపం రాబోతోందని అర్థం కాదని భూకంప శాస్త్రంలో నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్ అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా భూకంపం జరిగిన తర్వాత అదే ప్రాంతంలో చిన్న ప్రకంపనలు కొనసాగవచ్చు. వీటిని ఆఫ్టర్షాక్స్ అంటారు.
అయితే ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్లో పరిస్థితి కొంత భిన్నంగా ఉంటుంది. ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో అనేక చిన్న లేదా మోస్తరు ప్రకంపనలు తక్కువ వ్యవధిలో సంభవిస్తాయి. వాటిలో ఒకటి తప్పనిసరిగా స్పష్టమైన ‘ప్రధాన భూకంపం’గా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
ఇలాంటి ప్రకంపనల సమూహం గంటలు, రోజులు లేదా కొన్నిసార్లు మరింత ఎక్కువ కాలం కొనసాగవచ్చు.
మహారాష్ట్రలో ఎందుకు జరుగుతున్నాయి?
మహారాష్ట్రలో నమోదవుతున్న ప్రకంపనలకు ఖచ్చితమైన కారణాన్ని నిర్ధారించడానికి భూకంప డేటాను నిరంతరం విశ్లేషించాల్సి ఉంటుంది.
భూమి లోపల రాళ్లపై ఒత్తిడి మారడం, ఇప్పటికే ఉన్న ఫాల్ట్ వ్యవస్థల్లో కదలికలు, భూగర్భ ద్రవాల కదలిక వంటి ప్రక్రియలు ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్లకు కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది.
ఒక ప్రాంతంలో ఇలాంటి ప్రకంపనలు సంభవించినప్పుడు శాస్త్రవేత్తలు వాటి లోతు, తీవ్రత, కేంద్రాల స్థానం, తరచుదనం వంటి అంశాలను పరిశీలిస్తారు.
ఆఫ్టర్షాక్స్తో తేడా ఏమిటి?
భూకంపాలను అర్థం చేసుకోవడంలో ఆఫ్టర్షాక్స్, ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్స్ మధ్య తేడా ముఖ్యమైనది.
ఒక పెద్ద భూకంపం తర్వాత అదే ఫాల్ట్ ప్రాంతంలో సంభవించే చిన్న ప్రకంపనలను సాధారణంగా ఆఫ్టర్షాక్స్ అంటారు. ఇక్కడ మొదటి పెద్ద భూకంపం స్పష్టంగా గుర్తించబడుతుంది.
స్వార్మ్లో మాత్రం అనేక ప్రకంపనలు ఒకే ప్రాంతంలో సమూహంగా సంభవిస్తాయి. వాటిలో ఏది ప్రధాన ఘటన అనేది ఎల్లప్పుడూ స్పష్టంగా ఉండదు.
పెద్ద భూకంపానికి ఇది సంకేతమా?
ఇది ప్రజల్లో ఎక్కువగా వచ్చే ప్రశ్న.
వరుసగా ప్రకంపనలు నమోదవుతున్నాయనే కారణంతోనే త్వరలో పెద్ద భూకంపం సంభవిస్తుందని ఖచ్చితంగా చెప్పలేం. భూకంపాలను ఖచ్చితమైన సమయం, ప్రదేశంతో ముందుగానే అంచనా వేయడం ప్రస్తుతం శాస్త్రవేత్తలకు సాధ్యం కాదు.
అయితే ఒక ప్రాంతంలో ప్రకంపనల సంఖ్య పెరిగినప్పుడు భూకంప నిఘా వ్యవస్థలు వాటిని నిశితంగా పరిశీలిస్తాయి. ప్రకంపనల పరిమాణం, లోతు, నమూనాలో మార్పులు ఉన్నాయా అనే అంశాలను విశ్లేషిస్తారు.
భూగర్భ ద్రవాల పాత్ర
కొన్ని ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్లలో భూగర్భ ద్రవాల కదలిక ఒక ముఖ్యమైన కారణంగా ఉండవచ్చని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
భూమి లోపల ఉన్న రాళ్లలో ద్రవాల ఒత్తిడి మారితే, ఇప్పటికే ఒత్తిడిలో ఉన్న ఫాల్ట్ ప్రాంతాల్లో చిన్న కదలికలు సంభవించవచ్చు.
అయితే ప్రతి భూకంప స్వార్మ్కు ఇదే కారణమని చెప్పలేం. ప్రాంతానికి సంబంధించిన భౌగోళిక నిర్మాణాన్ని పరిశీలించిన తర్వాతే కారణంపై స్పష్టత వస్తుంది.
మహారాష్ట్ర భౌగోళిక పరిస్థితి
మహారాష్ట్రలోని కొన్ని ప్రాంతాలు భూకంప కార్యకలాపాలకు పూర్తిగా కొత్తవి కావు.
గతంలో కూడా రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ప్రకంపనలు నమోదయ్యాయి. ముఖ్యంగా భూకంప చరిత్ర ఉన్న ప్రాంతాల్లో చిన్న ప్రకంపనలపై శాస్త్రవేత్తలు ప్రత్యేకంగా నిఘా ఉంచుతారు.
ప్రస్తుతం నమోదవుతున్న ప్రకంపనలు ఏ భౌగోళిక నిర్మాణంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయో అర్థం చేసుకోవడానికి మరింత డేటా అవసరం.
ప్రజలు ఏం చేయాలి?
వరుస ప్రకంపనలు ప్రజల్లో భయాన్ని కలిగించినప్పటికీ, పుకార్లను నమ్మకుండా అధికారిక భూకంప హెచ్చరికలు, విపత్తు నిర్వహణ సంస్థల సూచనలను మాత్రమే అనుసరించడం ముఖ్యం.
భూకంపం సంభవించిన సమయంలో భవనం లోపల ఉంటే Drop, Cover and Hold On వంటి ప్రాథమిక భద్రతా చర్యలను పాటించడం ఉపయోగకరం. కిటికీలు, భారీ వస్తువులు, అసురక్షిత ప్రాంతాలకు దూరంగా ఉండాలి.
నిఘా ఎందుకు ముఖ్యం?
ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్లను అధ్యయనం చేయడం ద్వారా భూగర్భంలో జరుగుతున్న మార్పులను శాస్త్రవేత్తలు మెరుగ్గా అర్థం చేసుకోగలరు.
భూకంప కేంద్రాల స్థానాలు, ప్రకంపనల తీవ్రత, లోతు, కాలక్రమం వంటి సమాచారాన్ని కలిపి విశ్లేషించడం ద్వారా ఆ ప్రాంతంలోని భౌగోళిక కార్యకలాపాలపై అవగాహన పెరుగుతుంది.
ముందున్న పరిణామాలు
మహారాష్ట్రలో నమోదవుతున్న ప్రకంపనలు కొనసాగుతాయా, వాటి తీవ్రతలో మార్పు వస్తుందా, కొత్త భూకంప కేంద్రాలు ఏర్పడుతున్నాయా అనే అంశాలను శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలించనున్నారు.
ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ఆధారంగా ఎర్త్క్వేక్ స్వార్మ్ను అర్థం చేసుకోవడం, దాని కారణాన్ని గుర్తించడం, భవిష్యత్ ప్రమాదాలను అంచనా వేయడం కోసం నిరంతర భూకంప నిఘా అత్యంత కీలకం.
