భారతదేశం తన పెరుగుతున్న అంతర్జాతీయ వాణిజ్య అవసరాలను తీర్చుకునేందుకు సొంత మర్చంట్ షిప్పింగ్ సామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని కేంద్ర పోర్టులు, షిప్పింగ్, జలమార్గాల శాఖ మంత్రి సర్బానంద సోనోవాల్ అన్నారు.
దేశ వాణిజ్యంలో పెద్ద భాగం సముద్ర మార్గాలపైనే ఆధారపడి ఉన్నప్పటికీ, భారతీయ కంపెనీలకు చెందిన నౌకల వాటా తక్కువగా ఉండటం ఆందోళన కలిగించే అంశమని ఆయన పేర్కొన్నారు. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో భారత్ తన సామర్థ్యాన్ని తానే నిర్మించుకోవాల్సిన సమయం వచ్చిందని చెప్పారు.
ప్రస్తుతం భారత్కు చెందిన మర్చంట్ ఫ్లీట్ పరిమాణాన్ని పెంచడం కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతల్లో ఒకటిగా మారింది. దేశ వాణిజ్య అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని మరో 100 నౌకలను మర్చంట్ ఫ్లీట్లో చేర్చే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం పనిచేస్తోందని సోనోవాల్ తెలిపారు.
దేశం పెద్ద మొత్తంలో వస్తువులను దిగుమతి, ఎగుమతి చేసుకుంటున్నప్పటికీ, వాటిని రవాణా చేసే నౌకల్లో భారతీయ యాజమాన్యంలోని నౌకల వాటా పరిమితంగా ఉంది. దీంతో అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ కంపెనీలపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రపంచ వాణిజ్యంలో మార్పులు, సముద్ర మార్గాల్లో అంతరాయాలు లేదా షిప్పింగ్ ఖర్చుల పెరుగుదల భారత దిగుమతులు, ఎగుమతులపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. సొంత నౌకాదళం పెరగడం ద్వారా ఇలాంటి ప్రమాదాలను కొంతవరకు తగ్గించుకోవచ్చని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
సముద్ర రవాణా రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం వల్ల కేవలం వాణిజ్య ఖర్చులు తగ్గడమే కాకుండా, దేశానికి వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు కూడా ఉంటాయి. ముఖ్యంగా ఇంధనం, ముడి పదార్థాలు, ఆహార ఉత్పత్తులు, పారిశ్రామిక వస్తువుల వంటి కీలక దిగుమతుల రవాణాలో దేశీయ నౌకల సామర్థ్యం ఉపయోగపడుతుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా గొలుసుల్లో ఏర్పడుతున్న అంతరాయాలు కూడా ఈ అంశం ప్రాధాన్యతను పెంచాయి. భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, సముద్ర మార్గాల్లో భద్రతా సమస్యలు, ఇంధన ధరల మార్పులు వంటి పరిణామాలు అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్పై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
భారత్ ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వాణిజ్య దేశాల్లో ఒకటిగా ఎదుగుతోంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిమాణం పెరుగుతున్న కొద్దీ సముద్ర మార్గాల ద్వారా జరిగే సరుకు రవాణా కూడా పెరుగుతోంది. అందువల్ల పోర్టులు, నౌకలు, షిప్పింగ్ సేవలు, నౌక నిర్మాణ సామర్థ్యం వంటి మొత్తం సముద్ర ఆర్థిక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
మర్చంట్ ఫ్లీట్ విస్తరణతో పాటు దేశీయ షిప్బిల్డింగ్ రంగాన్ని కూడా ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం ఉంది. భారత్లోనే నౌకలను నిర్మించే సామర్థ్యం పెరిగితే, విదేశీ నౌకల కొనుగోళ్లపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. అదే సమయంలో నౌక నిర్మాణ పరిశ్రమలో ఉపాధి, పెట్టుబడులు, సాంకేతిక నైపుణ్యాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
భారత్ను అంతర్జాతీయ సముద్ర రవాణా కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలన్న లక్ష్యంతో కేంద్రం పోర్టులు, జలమార్గాలు, నౌక నిర్మాణం, లాజిస్టిక్స్ రంగాల్లో పలు చర్యలు చేపడుతోంది. పెద్ద పోర్టుల సామర్థ్యాన్ని పెంచడంతో పాటు, సరుకు రవాణా సమయాన్ని తగ్గించేందుకు మల్టీమోడల్ కనెక్టివిటీపై కూడా దృష్టి పెడుతోంది.
సొంత మర్చంట్ ఫ్లీట్ను పెంచుకోవడం వల్ల భారతీయ షిప్పింగ్ కంపెనీలకు ప్రపంచ మార్కెట్లో మరింత అవకాశాలు లభించవచ్చు. విదేశీ వాణిజ్యాన్ని భారతీయ సంస్థలే ఎక్కువగా నిర్వహించగలిగితే, షిప్పింగ్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో దేశ వాటా కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
అయితే 100 నౌకలను చేర్చే లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు భారీ పెట్టుబడులు, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు, ఆధునిక నౌక నిర్మాణ సదుపాయాలు అవసరం. అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ మార్కెట్లో పోటీని ఎదుర్కొనేలా భారత కంపెనీలు సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాల్సి ఉంటుంది.
మొత్తంగా, భారత వాణిజ్యం పెరుగుతున్న సమయంలో దేశ వాణిజ్యాన్ని నిర్వహించే షిప్పింగ్ సామర్థ్యాన్ని కూడా అదే స్థాయిలో పెంచుకోవాలని కేంద్రం భావిస్తోంది. మర్చంట్ ఫ్లీట్లో మరో 100 నౌకలను చేర్చే లక్ష్యం ఆ దిశలో కీలకమైన అడుగుగా నిలవనుంది.
