2013 ఎయిర్బస్ ఒప్పందం ఏమిటి?
ఈ వివాదం 2013లో శ్రీలంకన్ ఎయిర్లైన్స్ 10 ఎయిర్బస్ విమానాల కొనుగోలు కోసం కుదుర్చుకున్న సుమారు $2.3 బిలియన్ ఒప్పందం చుట్టూ తిరుగుతోంది.
ఈ ఒప్పందానికి అప్పటి అధ్యక్షుడు మహింద రాజపక్స ప్రభుత్వంలో క్యాబినెట్ అనుమతి అవసరమైంది. 2015లో కొత్త ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసింది.
నమల్ రాజపక్స ఎందుకు అరెస్ట్ అయ్యారు?
CIABOC ప్రకారం, 40 ఏళ్ల నమల్ను ఎయిర్బస్ లావాదేవీపై ప్రశ్నించేందుకు పిలిపించారు. విచారణ అనంతరం ఆయనను అరెస్ట్ చేసి మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచనున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.
నమల్ తరఫు న్యాయవాది నిషాంత డయనంద అరెస్ట్ను ధృవీకరించారు. అయితే ఆ సమయంలో ఆయనపై నమోదైన ఖచ్చితమైన చట్టపరమైన అభియోగాలు అధికారికంగా స్పష్టంగా లేవు.
$800,000 లంచం ఆరోపణ
తాజా కోర్టు పరిణామాల్లో CIABOC నమల్ రాజపక్సకు సుమారు $800,000 అందినట్లు ఆరోపించినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి.
ఆ డబ్బు శ్రీలంకన్ ఎయిర్లైన్స్ విమానాల కొనుగోలు ఒప్పందానికి సంబంధించిన లంచాలుగా చెల్లించబడిన మొత్తంలో భాగమని దర్యాప్తు అధికారులు కోర్టుకు తెలిపినట్లు సమాచారం. ఒక శ్రీలంక వ్యాపారవేత్త రెండు సింగపూర్ బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారా ఈ మొత్తాన్ని బదిలీ చేసినట్లు అధికారులు ఆరోపించారు.
అయితే ఇవి దర్యాప్తు సంస్థ చేసిన ఆరోపణలు మాత్రమే. నమల్ రాజపక్స దోషిగా తేలినట్లు దీనిని పరిగణించలేం.
మాజీ అధ్యక్షుడు మహింద రాజపక్సపైనా దర్యాప్తు
ఈ కేసు నమల్ రాజపక్స వద్దే ఆగిపోలేదు. ఆయన తండ్రి, మాజీ అధ్యక్షుడు మహింద రాజపక్సను కూడా మే నెలలో CIABOC ప్రశ్నించింది.
మాజీ SriLankan Airlines CEO కపిల చంద్రసేన దర్యాప్తులో మహింద రాజపక్సకు 2013లో మూడు విడతలుగా మొత్తం 60 మిలియన్ శ్రీలంక రూపాయలు ఇచ్చినట్లు తొలుత చెప్పినట్లు కోర్టు పత్రాల్లో వెల్లడైంది. ఆ మొత్తం అప్పటి మారకపు విలువ ప్రకారం సుమారు $461,000గా ఉంది.
అయితే చంద్రసేన తర్వాత తన వాంగ్మూలాన్ని వెనక్కి తీసుకుని, ఒత్తిడి కారణంగా ఆ ప్రకటన చేశానని పేర్కొన్నట్లు నివేదికలు తెలిపాయి. రాజపక్స కుటుంబం తమపై వచ్చిన లంచం ఆరోపణలను ఖండిస్తూ, అవి రాజకీయ ప్రేరేపితమైనవని పేర్కొంది.
ఎయిర్బస్పై అంతర్జాతీయ దర్యాప్తు
ఈ వ్యవహారంలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా దర్యాప్తు జరిగింది. అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ అధికారులు కలిసి చేసిన దర్యాప్తులో ఎయిర్బస్ శ్రీలంకలో విమానాల విక్రయానికి సంబంధించి సుమారు $16 మిలియన్ లంచాలు చెల్లించేందుకు అంగీకరించినట్లు గతంలో తేలింది.
ఆ మొత్తంలో సుమారు $1.7 మిలియన్ కపిల చంద్రసేనకు చేరినట్లు అంతర్జాతీయ దర్యాప్తులో వెల్లడైంది. ఈ చెల్లింపులు 10 ఎయిర్బస్ విమానాల కొనుగోలుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని అధికారులు గుర్తించారు.
శ్రీలంకన్ ఎయిర్లైన్స్ ఆర్థిక సంక్షోభం
విమానాల కొనుగోలు వివాదం చోటుచేసుకున్న సంస్థ శ్రీలంకన్ ఎయిర్లైన్స్ ఇప్పటికే భారీ ఆర్థిక సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది.
కంపెనీ నష్టాలు దాదాపు $2 బిలియన్కు చేరినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. సంస్థను ప్రైవేటీకరించేందుకు గతంలో చేసిన అనేక ప్రయత్నాలు కూడా విజయవంతం కాలేదు.
రాజపక్స కుటుంబంపై మరోసారి ఒత్తిడి
నమల్ రాజపక్స అరెస్ట్ రాజపక్స కుటుంబంపై అవినీతి కేసుల్లో మరో కీలక పరిణామంగా మారింది. గతంలోనూ కుటుంబ సభ్యులు పలు దర్యాప్తులను ఎదుర్కొన్నారు.
అయితే తాజా కేసులోనూ ఆరోపణలు, దర్యాప్తు, కోర్టు ప్రక్రియలను వేర్వేరుగా చూడాల్సి ఉంటుంది. నమల్పై ఆరోపణలు నిర్ధారణ కావడానికి న్యాయ ప్రక్రియ పూర్తికావాల్సి ఉంది.
ముగింపు
$2.3 బిలియన్ ఎయిర్బస్ ఒప్పందంపై శ్రీలంకలో కొనసాగుతున్న దర్యాప్తు ఇప్పుడు మాజీ అధ్యక్షుడు మహింద రాజపక్స కుటుంబంలోని మరో కీలక వ్యక్తిని చేరుకుంది. నమల్ రాజపక్స అరెస్ట్తో ఈ కేసు రాజకీయంగా కూడా మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
అంతర్జాతీయ దర్యాప్తుల్లో వెలుగుచూసిన లంచాల ఆరోపణలు, మాజీ ఎయిర్లైన్స్ అధికారి వాంగ్మూలాలు, ప్రస్తుత CIABOC విచారణ—ఇవన్నీ కలిసి ఈ వ్యవహారాన్ని శ్రీలంకలోని అత్యంత కీలక అవినీతి కేసుల్లో ఒకటిగా మార్చాయి.
